ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਚੌਂਕਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ‘ਗਲੋਬਲ ਪਾਵਰ’ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਨੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਦੇਸ਼—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀ—ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਡਾਰ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ:‘ਅਮਰੀਕਾ ਫਸਟ’ ਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ: ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ
ਮਾਦੁਰੋ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ‘ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਤਬਦੀਲੀ (Regime Change) ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਫੌਜੀ ਦਖਲ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ (Sovereignty) ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੌਣ?
ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਨੰਬਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਈਰਾਨ (Iran) – ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜੰਗ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਹਿੱਤਾਂ (Oil Interests) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਕਿਊਬਾ (Cuba) – ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ: ਕਿਊਬਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਕਿਊਬਾ ਹੁਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ (Denmark & Greenland) – ਦੋਸਤ ਬਣਿਆ ‘ਸ਼ਿਕਾਰ’: ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਮਾਮਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ‘ਖਤਰੇ’ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਥੋਪਣ ਲਈ ਤਾਕਤ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ (Colombia): ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਝਿੜਕਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

 ਨਾਟੋ (NATO) ਅਤੇ ਗਠਜੋੜਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਧੁੰਦਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਹ ਰਵੱਈਆ ਰਵਾਇਤੀ ਗਠਜੋੜਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਟੋ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਟੋ ਭਾਈਵਾਲ (ਡੈਨਮਾਰਕ) ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਾਰਾ 5 (Article 5) ਵਰਗੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਅਦੇ ਬੇਮਾਅਨੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਵਪਾਰਕ ਟੈਰਿਫ (Trade Tariffs) ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏਗਾ।

ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਮੁੱਖ ਸਨ। “ਤਾਕਤ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ” (Might is Right) ਵਾਲੀ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਖਲ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਕਿਸਦੀ ਹੈ?